Yakın zamanda yaşanan Asya
finansal krizi, onu takip eden Rusya mali krizi dünya finans çevrelerini alarma
geçirdi. Bu krizlerin çok ani olarak ortaya çıkması, belirtilerinin önceden
görülememiş olması dünya finans sisteminin yeterince şeffaf olmadığı ve
krizleri önceden haber vermesi gereken uyarı sistemlerinin çalışmadığını ortaya
çıkardı. Ayrıca muhasebeci ve denetçilerin bağımsızlık şartlarının ve “etik”
anlayışlarının sorgulanmasına da yol açtı.
Dünya Finans sistemini yöneten IMF,
Dünya Bankası, OECD, Uluslararası Menkul Değerler Komisyonları Organizasyonu (International Organization of
Securities Commissions – IOSCO) gibi kuruluşlar bu konularda sert
önlemler almaya başladılar. Uluslararası Muhasebe Standartlarının (IAS’ların)
ve Uluslararası Denetleme Standartlarının (ISA’ların) globalleştirilmesi için
ve yerel kuralların uluslararası standartlara yakınlaştırılması için çalışmalar
hız kazandı. Muhasebeci ve Denetçilerin etik kuralları uluslararası
standartlarla belirlendi.
Ülkemizde de olaylar dünyaya
paralel olarak gelişiyor; son bir yıl içinde yaşadığımız banka krizleri,
çeşitli hayvan isimleri ile anılan yolsuzluk operasyonları, mali sistemimizin
zayıf yönleri ile mesleki etik anlayışlarının zafiyetlerini ortaya koydu. Yeni
Bankalar Kanununun yürürlüğe girmesi, Bankacılık Düzenleme ve Denetleme
Kurumunun oluşturulması, yolsuzlukların ciddiyetle üzerine gidilmeye başlanması
ve alınan diğer önlemler mali sistemimizin zayıf noktalarını güçlendirmeye
başladı.
Üyesi bulunduğumuz Uluslararası
Muhasebeciler Federasyonunun (IFAC’ın) ve Uluslararası Muhasebe Standartları
Komitesinin (IASC’nin) yaptığı çalışmalar, hazırladıkları standartlar, yol
gösterici raporlar ve diğer dokümanlar uluslararası finans dünyasındaki
gelişmeleri bizlere duyuruyor. Bu nedenle 2000 yılının ortalarından itibaren bu
kuruluşlardan aldığımız bilgileri, özet olarak bu “Dış Haberler Bülteni”
ile sizlere aktarmaya başladık. Hızla globalleşen dünyamızda, ülke mali
sistemlerinin birbirlerine ve uluslararsı finans kuruluşlarına daha bağımlı
hale geldiği kaçınılamaz bir gerçektir. Ülkemizdeki finans sektörünün,
muhasebecilik ve denetleme mesleklerinin de dünyadaki gelişmelerden haberdar
olması ve paralel gelişmeler göstermesi gerektiğine inanıyoruz; amacımız muhasebecilik
ve denetçilik mesleklerini daha güvenilir ve daha itibarlı hale getirmek,
hazırladıkları mali raporların, uluslararası standartlara uygun olmasını ve tüm
dünyanın finans çevrelerinde itibar görmesini sağlamaktır.
Bu vesile ile saygılar sunar,
RAMAZAN BAYRAMINIZI KUTLAR,
21. YÜZYILIN SAĞLIK, MUTLULUK, REFAH ve BAŞARILAR GETİRMESİNİ
DİLERİM
IFAC’dan haberler
Ø Uluslararası
Muhasebeciler Federasyonunun (International Federation of Accountants – IFAC)
başkanı Tsuguoki Fujinuma, denetleme raporları ulusal sınırların ötesinde de
kullanılan denetim firmalarını IFAC’ın Firmalar Forum’una (IFAC Forum of
Firms – FoF) katılmaya davet ediyor. Firmalar Forumu’nun 2001 yılında kurulması
planlanıyor.
Mr Fujinuma Firmalar Forumu’nun
amacının denetim ve raporlama kalitesinin yükseltilmesi olduğunu vurguluyor;
ayrıca Forum’a üye olan firmaların diğer denetim firmaları tarafından
denetleneceğini ve kalite güvencesi sağlanacağını belirtiyor. Forum’a üye olmak
isteyen denetim firmalarının;
-
diğer ülkelerde de kullanılan denetimler yapıyor olması
veya bu tür çalışmalar yapmayı planlıyor olmaları,
-
Forum’un kalite standartlarına uymayı
taahüt etmeleri, ve
-
verdikleri hizmetlerin periyodik olarak diğer
denetçiler tarafından gözden geçirilmesini kabul etmeleri gerekiyor.
Mr Fujinuma Forum’un Kalite
Standartlarını şu şekilde özetliyor;
-
ulusal hudutların dışında da geçerli olan denetlemelere
uygulanacak politikaların ve yöntemlerin Uluslararası Denetleme Standartlarına
(International Standards on Auditing) uygun olması,
-
IFAC’ın etik normlarına uygun davranılması,
-
firma yöneticilerine ve personeline uygun eğitimler
verilerek, onların uluslararası gelişmelerden devamlı haberdar olmalarının
sağlanması,
-
uygun kalite kontrol standartlarının
bulunması ve firmanın politikalarında ve uygulamalarında uygunluğun devam
ettiğinin izlenmesi için muntazam aralıklarla kalite güvence tetkiklerinin
yapılması.
IFAC Firmalar Forum’una katılan
firmalara bir bakıma ISO 9000 Kalite Güvence Sistemleri belgesine benzer bir
kalite güvencesi verme planlanıyor.
Bu konuyla ilgili olarak Mr
Fujinuma’nın üye kuruluşlarına yazdığı yazının ve 7 – büyüklerle diğer büyük
muhasebe firmalarına yolladığı davet mektublarının ingilizce kopyaları dernek
merkezimizde mevcuttur; bu mektubda Forum’a nasıl üye olunacağı, Forum’un nasıl
çalışacağı ve mali yükümlülükler ayrıntılı olarak açıklanmaktadır.
Ø
IFAC’ın Genel Müdürü (Chief Executive) Peter W. Johnston üye kuruluşlara
yolladığı yazı ile IFAC yönetim kurulu ve IFAC komitelerinde görev alacak üye
adaylarının bildirilmesini istiyor. IFAC’ın yeni kuruluş sözleşmesine
(constitution) göre hem yönetim kurulu üyelerinin hem de tüm komitelerdeki
üyelerin üçte birinin her yıl değişmesi gerekiyor. IFAC bünyesinde kurulmuş
olan Sekreterliğini Peter Johnstone’un yaptığı Aday Belirleme Komitesi, IFAC
üyesi olan 113 ülkeden gelen aday tekliflerini devamlı olarak değerlendirerek
Yönetim Kurulu ve tüm komitelerdeki açık pozisyonlar için en uygun adayları
belirlemeye çalışıyor.
Mr Johnston’un Ekim 2000 tarihli
yazısında aday adaylarında aranan genel nitelikler ve aday gösterme usulleri
açıklanıyor. Dernek merkezimizde ingilizce kopyası bulunan yazıda aday
göstermenin her zaman yapılabileceği ve şu sıralarda Kamu Sektörü Komitesinde (Public
Sector Committee) ve Uluslararası Denetim Uygulamaları Komitesinde (International
Auditing Practices Committee – IAPC) boşluklar olduğu belirtiliyor.
Ø IFAC
başkanı Tsuguoki Fujinuma 28 Kasım 2000 tarihli mektubunda, 6 – 8 Kasım
tarihleri arasında Filipinlerin Manila kentinde yapılan Yönetim Kurulu
toplantısında IFAC’ın önümüzdeki yıllarda uygulayacağı stratejilerin
belirlendiğini duyuruyor. IFAC’ın misyonunun, “Harmonize edilmiş standartlar
kullanılarak, kamu yararına yüksek kalitede hizmetler sunacak şekilde muhasebe
mesleğinin bütün dünyada geliştirilmesi ve yaygınlaştırılması” olduğunu
hatırlatan Mr Fujinuma, misyonun eskiden belirlenmiş olan stratejilere ilave
olarak Manila toplantısında benimsenen yeni girişimlerle gerçekleştirileceğini
belirtiyor.
Mevcut stratejiler:
·
Uluslararası
Denetim Uygulamaları Komitesinin (IAPC), Uluslararası Denetleme Standartlarının
(ISA), Uluslararası Menkul Değerler
Komisyonları Organizasyonu (International Organization of Securities
Commissions – IOSCO) tarafından onaylanmasının sağlamaya çalışması;
·
Kamu Sektörü Komitesi, Uluslararası Kamu Sektörü Standartlarının (IPSAS)
tüm dünyada kabul edilmesine yönelik çalışmaları;
·
Eğitim Komitesinin tüm dünyadaki muhasebe ile ilgili eğitim ve öğrenimde
lider rolü oynama fırsatını kullanması;
·
IFAC etik kodu içinde yer alan bağımsızlık şartlarının resmen yürürlüğe
sokulması;
·
Bilgi teknolojileri konusunda know-how’ın ve diğer IFAC komiteleri ile
koordinasyonun arttırılması;
·
Finanas ve Yönetim Muhasebesi Komitesinin yol gösterici uygulamalarının
arttırılma ihtiyacı.
Bunların dışında IFAC yerel
kuruluşlar ve üyesi olan organizasyonlarla ilişkilerini geliştirmeye
çalışmaktadır.
Manila toplantısında yönetim
kuruluna önerilen önemli yeni girişimler ise aşağıda belirtilmiştir.
·
Yerel ve Uluslararası standartlar arasındaki farklılıkların giderilmesi
için yapılan çalışmaların Uygunluk Komitesi tarafından izlenmesi;
·
IFAC Firmalar Forumu (FoF), Sınırlar ötesi Denetçiler Komitesi
(Transnational Auditors’ Committee – TAC) ve IFAC Kamu Gözetim Kurulu (Public
Oversight Board) gibi kendi kendini kontrol eden yeni kurumların oluşturulması;
·
Uluslararası Muhasebeyi Geliştirme Forumu (International Forum on
Accountancy Development – IFAD) aracılığı ile tüm dünyayı kapsayan mali yapının
oluşturulması;
·
Küçük ve orta ölçekli kuruluşlara yardımcı olacak KOBİ Komitesinin
kurulması.
Mr Fujinuma yeni girişimlerin
uygulanması halinde muhasebe mesleğinin değerinin büyük ölçüde artacağını iddia
ediyor; yeni girişimlerin IFAC bütçesine getireceği yüklerin karşılanması için
üyelik aidatlarının % 20 oranında arttırılma kararı aldığını da ekliyor.
Ø IFAC, 1 Temmuz
2000 tarihine kadar çıkarmış olduğu tüm resmi bildirileri beş adet elkitabı (IFAC
Handbook 2000) içinde toplayarak yayınladı. Bunların isimleri aşağıda
verilmiştir.
·
Technical
Pronouncements, Ethics and International
Standards on Auditing (Meslek etiği ve uluslararası denetim
standardları ile bu konularda rehber olarak kullanılabilecek diğer bildirilere
yer veriliyor.)
·
Technical Pronouncements, International
Public Sector Auditing Standards (Uluslararası kamu sektörü denetim
standartları ve yol gösterici diğer bildirileri içeriyor.)
·
Technical Pronouncements, International
Education Guidelines (Mesleki eğitim ve öğretimle ilgili yol gösterici
bildirilere yer veriliyor.)
·
Technical Pronouncements, International
Management Accounting and Practice Statements (Yönetim muhasebesi ve
Toplam Kalite Geliştirme ile ilgili yol gösterici dokümanları içeriyor.)
·
Technical Pronouncements, International
Information Technology Guidelines (Bilişim teknolojileri ile ilgili
uygulamalar ve yönlendirici bilgiler içeriyor.)
Ø
IFAC’ın Kamu Sektörü Komitesi (PSC) hükümet çevrelerinde çalışan
muhasebecilerin maliyet muhasebesi kurma ve/veya geliştiştirme çalışmalarına
yardımcı olmak ve yol göstermek amacıyla bir çalışma raporu yayınladı. Perspectives
on Cost Accounting for Governments (Hükümetler için Maliyet Muhasebesi
Perspektifleri) adını taşıyan bu çalışmada ele alınan başlıca konular:
· Hükümetlerin
maliyet muhasebesini, elde edilen son büyümeyi ve gelecekteki büyüme
ihtimallerini kullanma şekillerinin açıklanması,
· çeşitli yönetim
hedeflerine uygun olarak maliyet kavramlarının açıklanması,
· maliyet muhasebesi
çalışmalarında etkili olabilecek muhasebe standardı konularının tartışılması,
· maliyet muhasebe
sistemlerinin tasarlanması ve uygulanmasında etkili olabilecek özel kavramların
ve süreçlerin açıklanması,
· üst yönetim için önemli
olan konuların açıklanmasıdır.
PSC’nin başkanı Ian Mackintosh bu
çalışma hakkında şunları söylüyor: “Her ne kadar kamu sektöründeki maliyet
konuları ile özel sektördeki maliyet konuları arasında büyük benzerlik varsa
da, mevcut literatürde hükümetlerin bir çok maliyet konuları ayrıntılı olarak
ele alınmamıştır. Bu çalışmanın mevcut boşluğu dolduracağına ve hükümetlerin
gittikçe daralan bütçeleri ile artan kamu ihtiyaçlarını karşılamada yaşadıkları
güçlükleri yenmesinde yararlı olacağına inanıyorum.”
Bu çalışma raporunun İngilizce
kopyası dernek merkezimizde mevcuttur.
Ø
Finansal enstruman derivatiflerinin (futuring, options, vb.)
kullanımının tüm dünyada artmasını ve derivatiflerle ilgili faaliyetlerin
karmaşık olmasını dikkate alan IFAC’ın Uluslararası Denetleme Uygulamaları
komitesi (IAPC) bu tür faaliyetlerin denetlenmesine yol göstermek amacıyla bir
taslak rapor yayınladı. Dernek
merkezimizde ingilizce kopyası bulunan bu taslak rapor Auditing Derivative
Financial Instruments (Finansal Enstruman Derivatiflerinin Denetlenmesi)
adını taşıyor
Ø
IFAC’ın Uluslararası Denetleme Uygulamaları komitesi (IAPC) ticari
bankaların Uluslararası Denetleme Standartlarına (ISA’lara) uygun olarak
denetlenmesinde denetçilere yardımcı olmak ve yol göstermek amacıyla bir
Uluslararası Denetleme Uygulamaları Raporu (International Auditing Practices Statement
– IAPS) hazırladı. Raporda banka denetimlerinde özellikle önemli olan konulara
ağırlık veriliyor ve ek olarak bir çok tipik örnek de sunuluyor, bu örnekler
arasında aşağıda belirtilen konular işleniyor:
· Bankanın en
önemli iki konusu olan kredilendirme ve hazine faaliyetlerinin iç denetiminde
ve denetçiler tarafından yapılan denetimlerinde kullanılacak prosedürler;
· bankanın mali
durumunu ve performansını analiz etmede kullanılan finansal rasyolar;
· menkul değerlerle
ilgili işlemler ve bunlara ilişkin risklerle, aktiflerin yönetimi;
· banka
işletmeciliğinde sahtekarlık yapıldığını belirten tipik ikaz işaretleri.
IAPC başkanı Dietz Mertin bu
taslak rapor hakkında şunları söylüyor: “Bankalar ekonomide hayati bir rol
oynar, banka sisteminin güçlü ve kararlı olması tüm kamu oyunu ilgilendiren
önemli bir konudur. Bu yeni rehber doküman banka denetimlerinde denetçilerin
rollerini belirlemekte ve denetçilerle banka yöneticilerinin ve diğer kontrol
mekanizmalarının yöneticilerinin arasındaki rapor verme ilişkilerine açıklık
getirmektedir.”
Bu taslak raporun İngilizce
kopyası dernek merkezimizde mevcuttur, ayrıca arzu edenler raporu IFAC’ın web
sitesinden (http://www.ifac.org)
ücretsiz olarak elde edebilirler. Arzu edenler, 31 Ocak 2001 tarihine kadar
IFAC’ın New York’daki merkezinde teknik direktöre bu rapor hakkındaki
görüşlerini e-posta ile bildirebilirler (Edcomments@IFAC.org).
Ø
Dijital dünyada bilginin yönetimi, bilgi sistemleri ve iletişim bir
kuruluşun hayatını devam ettirmesinde büyük önem taşıyor. Özellikle elektronik
bankacılığın hızla geliştiği bu dönemde, bunların finans sektörü için de önemi
çok büyük. Kuruluş yöneticilerilerinin çoğu teknolojinin sağlayacağı yararların
farkında; ancak yöneticiler yeni teknolojilerin temel konularını, sınırlarını
ve içerdiği riskleri de anlamak durumunda. IFAC’ın Bigi Teknolojileri Komitesi
finans kuruluşlarının yöneticilerine yardımcı olmak üzere üç tane yeni yol
gösterici doküman yayınladı; bu dokümanlar,
· Acquiring
Information Technology (Bilgi teknolojilerini elde etmek)
· The
Implementation of Information Technology Solutions (Bilgi teknolojisine
dayalı çözümlerin uygulanması)
· IT Delivery
and Support (Bilgi teknolojilerinin aktarılması ve desteklenmesi)
isimleri ile yayınlandı. Daha
önce bu seriden, isimleri aşağıda verilen iki doküman daha yayınlaşmıştı
· Managing
Security of Information (Bilgi güvenliğinin yönetimi)
· Managing IT
Planning for Business Impact (İşletmeye etkisi bakımından bilgi teknolojisi
planlamasının yönetimi)
“technology” bölümünden
elde edilebilir. Yol gösterici dokümanlar tek olarak satın alınabilir, bunlar
elektronik ortamdan alınırsa fiatları 22 dolar, baskılı kopyalar ise 25 dolara
satılıyor. Abone olunarak beş doküman beraberce alınırsa fiatı elektronik ortam
için 45 dolar, baskılı kopyalar için 50 dolar.
IASC’den haberler
Ø
Uluslararası Muhasebe Standartları Komitesinin (International Accounting
Standards Committee – IASC) yönetim kurulu 16 – 20 ekim 2000 tarihleri arasında
Tokyo’da toplanarak aşağıda belirtilen kararları almıştır.
· Aşağıda belirtilen
muhasebe standartlarının revize edilmesi onaylanmıştır:
-
IAS 12: Income Taxes (Gelir Vergileri)
-
IAS 19: Employee Benefits (Çalışanların hakları)
-
IAS
39: Financial Instruments: Recognition and Measurement (Mali Enstrumanlar:
Tanınma ve Ölçme)
Bu üç standartta yapılan
değişiklikler 1 Ocak 2000 tarihinde yürürlüğe girecektir, Standartlarda yapılan
değişiklikler dernek merkezimizde (İngilizce olarak) mevcuttur.
· Tarım
işletmelerinin muhasebe standardı taslağı üzerindeki tartışmalara devam edildi.
· Finansal
Enstrumanların Muhasebesi konulu taslak standardın yayınlanmasına onay verildi.
Ø
IASC’nin Daimi Yorumlama Komitesi (Standing Interpretation Committee – SIC)
iki tane yorum taslağı yayınladı; Bu taslakların ingilizce kopyaları dernek
merkezimizde mevcuttur.
· Draft Interpretation
SIC – D27; Transaction in the Legal Form of a Lease and Leaseback: Kiralama
ve kiralanan şeyin sahibine geri kiralanması işlemlerinde hukuki format,
· Draft Interpretation
SIC – D26; Property, plant and Equipment – Results of Incidental Operations: Gayrımenkuller,
tesis ve ekipman – arızi işlemlerin sonuçları