IFAC’dan haberler

116 ülkeden 156 Muhasebe Meslek Örgütünün üye olduğu Uluslararası Muhasebeciler Federasyonu IFAC, uluslararası ve yüksek kaliteli muhasebe mesleğinin yapılandırılması konusundaki çalışmalarını tüm gayretiyle, teknik komiteleri ve çalışma grupları yoluyla sürdürmektedir.

Eğitim Komitesi

Muhasebe mesleği ile ilgili uluslararası mesleki kriterlerin belirlenmesi doğrultusunda gerek yönerge gerekse standart yayınlama yetkisi IFAC’ın Eğitim Komitesi’nde bulunmaktadır. Bundan önceki bültenimizde de belirtildiği gibi IFAC Eğitim Komitesi, konu ile ilgili standart taslaklarını hazırlayıp, ilgili kurum ve kuruluşların destek ve eleştirilerini almaya devam etmektedir.

Bu sayıda IFAC Eğitim Komitesi hakkında yer alan haberler şunlardır.

1) Muhtemelen 2005 yılının başından itibaren bütün IFAC üye kuruluşları tarafından yürürlüğe konulması beklenen yeni Mesleki Eğitim Standartları

2) “Profesyonel Muhasebe Mesleği Eğitim Programlarının İçeriği” (Content Of Professional Education Programs) Standart Taslağına İlişkin Yorumlamalar

3) “Yetkinlik-Tabanlı Eğitim yaklaşımları” (Competence Based Educational Approaches) ile İlgili Yönergenin Güncelleştirmesi

4) Mesleki Yeterliliğin Ölçülmesi Metotları Projesi (Assessment Methods Project) İle İlgili Çalışmaları

5) Ağustos Ayında Yapılacak Olan Yeni Eğitim Komitesi Toplantısının Gündemi

1) Mesleki Yeni Standartlar

Muhasebecilik mesleğinin yüksek kaliteli standartlarla geliştirilmesi misyonunu üstlenmeye devam eden IFAC, profesyonel muhasebeciler için bir dizi Uluslararası Muhasebe Mesleki Eğitim Standardının geliştirilmesi için girişimleri üstlenmiş durumda. Bu taslak standartlar ilk olarak 2002 temmuz ayında yorumlamalar için ortaya çıkarılmıştır.

Eğitim Komitesi akademisyenlerden, uygulayıcılardan ve diğer kesimlerden almış olduğu eleştirileri değerlendirerek, Ağustos 2003 toplantısında dikkate alınacak gerekli taslak değişikliklerini hazırlamaktadır. Komitenin amacı kesinleşmiş standartların büyük bir çoğunluğunu Ekim 2003’te yayınlamaktır.

Alınmış olan eleştiriler ve değişik yorumlar doğrultusunda taslak standartlarda bazı değişiklikler yapılmaktadır. Beklenen temel değişiklikler:

- Yapılandırılmamış öğrenme faaliyetlerinin büyük ölçüde tanınması,

- Yetkinlik-tabanlı yaklaşımlara (competence-based approaches) daha fazla önem verilmesi,

- Öğrenmeyle ilgili kavramlara daha fazla önem verilmesi,

- Taslak standartlardaki konular ile aynı alanda daha önce yayınlanmış yönergelerdeki konuların uyumlu hale getirilmesi

Standardın revize edilmiş hali ise Kasım 2003’de yorumlamalara sunulacaktır. Arzu edenler taslak standartları ve yönergeleri IFAC’ın web sitesinden (http://www.ifac.org/Education) bilgisayarlarına yükleyebilirler.

2) “Profesyonel Mesleki Eğitim Programlarının İçeriği” (Content Of Professional Education Programs) Taslak Standardına İlişkin Yorumlamalar

Eğitim Komitesi taslak standart halindeki Uluslararası Muhasebe Mesleği Eğitim Standartları’nın eksiklerini düzenleyici “Profesyonel Muhasebe Eğitim Standartlarını İçeriği” (Content of Professional Education Programs) başlıklı bir taslak standart yayınlamıştır.30 Temmuz 2003’e kadar bununla ilgili yorumlamaları bekliyor.

Bu konuyla ilgili daha önceki ilk taslak standart Haziran 2002’de yayınlanarak, profesyonel muhasebeciler için mesleki eğitim programlarının içeriği ile ilgili üç temel alan açıklanmıştı:

1- Örgütsel ve İşletme Bilgisi

2- Bilgi Teknolojisi Bilgisi

3- Muhasebe Finans ve Diğer İlgili Bilgiler

Bu revize edilmiş taslak ise 2002’de yayınlanmış olan taslak standarttan farklı olarak bazı küçük değişiklikleri içermektedir.

Bu taslak standartları dernek merkezimizden temin edebilir ya da IFAC’ın web sitesinden (http://www.ifac.org/Eds/) bilgisayarınıza yükleyebilirsiniz. Taslak standart hakkındaki düşüncelerin ise (EducationEDComments@ifac.org) e-posta adresine veya faks ile IFAC sekreterliğine (1-212-286-9570) bildirilmesi isteniyor.

3) Eğitim Komitesinin Yetkinlik-Tabanlı Eğitimle İlgili Yönergeleri Güncelleştirmesi

“Yetkin Profesyonel Muhasebecilere Doğru” (Towards Competent Prafessional Accountants) başlıklı yeni bir Eğitim Komitesi çalışması, yetkinlik temelli, eğitim ve geliştirme programını kendilerine adapte etmeye çalışan profesyonel kuruluşlara tavsiyeler sunuyor. Bu sayfa;

- Yetkinlik ve Yetkinlik-tabanlı yaklaşımın amacını tanımlıyor,

- Yetkinlik temelli muhasebe eğitimine ilişkin iki geleneksel yaklaşımın güçlü yönlerini açıklıyor,

- Muhasebecilerin eğitimleriyle sorumlu olan kişileri, muhasebe ders programlarını, çalışılan kurumun ihtiyaçlarıyla daha fazla ilişkilendirme konusunda cesaretlendiriyor.

4) Eğitim Komitesinin Ölçme ve Değerleme Metotları Projesi (Assessment Methods Project) İle İlgili Çalışmaları

2002’de Eğitim Komitesi profesyonel muhasebecilerin eğitim ve yetiştirilmesinde kullanılan bir dizi ölçme ve değerleme metoduyla ilgili bir araştırma projesi başlattı.

Bu projenin amacı, muhasebe meslek adaylarının yetenek ve yetkinliklerinin en iyi şekilde test edilmesinde kullanılan en uygun değerlendirme metotlarının IFAC üyesi kuruluşlar tarafından seçilmesinde onlara yardımcı olmaktır. Komite, kesin araştırma raporunu gelecek Ağustos 2003 toplantısında sonuçlandıracak ve üye kuruluşlar için yol gösterici çalışma raporlarını 2004’te açıklayacaktır.

5) Ağustos Ayında Yapılacak Olan Eğitim Komitesi Toplantısının Gündemi

Komite, Güney Afrika Cape Town’da 17-20 Ağustos 2003 tarihinde toplanacak.Toplantının temel odak noktası taslak halindeki Uluslararası Eğitim Standartlarını sonuçlandırmak ve bu standartların tanıtılması için gerekli aktiviteler üzerinde karar kılmak. Bu toplantıda üzerinde düşünülecek diğer konular ; değerleme ve ölçme metotları projesiyle ilgili olarak araştırmacılardan kesin bir rapor almak, komitenin çalışma programının planlanması, uzmanlık alanlarının eğitim ve yetiştirmeyle ilgili yol gösterici bildirilerinin güncelleştirilmesi.

Uluslararası Denetim ve Güvence Standartları Kurulu (IAASB)

Her ne kadar adı kurul olsa dahi, bu kurul IFAC’ın bir alt komitesi şeklinde ve özerk bir yapıda faaliyet göstermektedir. Uluslararası Denetim ve Güvence Standartları Kurulu’nun görevi denetim ve güvence standartlarını ve kaliteyi düzeltmek, dünya genelindeki uygulamalarda tek düzeliği sağlamak ve bu yolla halkın denetim mesleğine olan güveni güçlendirmektir.

Bu sayıda IAASB ile ilgili haberlerimiz şunlardır:

1) IAASB Bildirilerine Elektronik Ortamda Ücretsiz Olarak Ulaşılabilirsiniz:

Uluslararası Denetim Standartları, Uluslararası Denetim Uygulama Raporları ve

çalışmaları gibi bütün IAASB bildirilerine, IFAC’ın (http://www.ifac.org/store/) web sitesinden ücretsiz olarak ulaşabilirsiniz.

2) IAASB’nin Denetim, Güvence ve Etik Bildirileri El Kitabı:

Uluslararası Denetim, Güvence ve Etik Bildirileri el kitabının 2003 baskısı IAASB tarafından çıkarılmış olan bütün standart ve uygulama raporlarla; IFAC’ın Etik Komitesi tarafından 31 Aralık 2002 tarihine kadar profesyonel muhasebeciler için yayınlanmış olan bütün “etik kurallarını” içermektedir.

El kitabının basılı kopyalarına ve elektronik ortamdaki kopyalarına ulaşabilirsiniz. Elektronik kopyaları IFAC’ın (http://www.ifac.org/store/) web sitesinden bilgisayarlarınıza yükleyebilir; birer CD-ROM da içeren basılı kopyaları ise yukarıda belirtilen web sitesinden sipariş edebilir veya IFAC’ın 1-212-286-9344 no lu telefonunda isteyebilirsiniz. Elektronik ortamdan elde edilen kopyalar ücretsizdir, ancak basılı kopya almak isteyenlerden 100 $ + posta ücreti alınacaktır.

3)IAASB, Güvence Anlaşmalarıyla İlgili Yeni Bir Taslak Standart Yayınladı:

IAASB, yeni bir taslak standartlar çıkardı. Bu taslak standart, Güvence Anlaşmalarının Uluslararası Çerçevesi, Uluslararası Güvence Anlaşmaları Standardı (ISAE) 2000, Finansal Bilgiler Dışındaki Konularla İlgili Güvence Anlaşmaları gibi standartlardan oluşmaktadır. Taslak standarda (http:/www.ifac.org/Eds/) web sitesinden ulaşabilirsiniz. İlgili yorumların ise EDComments@ifac.org e-mail adresine 30 Haziran 2003 tarihine kadar sunulması gerekmektedir.

4) IAASB, Küçük İşletmelerin Denetimleriyle İlgili Yeni Bir Taslak Standart Yayınladı:

IAASB, “Küçük İşletmelerin Denetiminde Özel Hususlar ve Uluslararası Denetim

Uygulama Raporu 1005 Taslak Değişikliği” isimli yeni bir taslak standarda yorumları bekliyor. IFAC’ın Mesleki Eğitim Komitesi ile Küçük ve Orta Büyüklükteki İşletmelerin Çalışma Ekibinin ortak çabalarıyla geliştirilmiş olan bu yeni taslak standart, küçük işletmelerin finansal tablolarının denetiminin diğer işletmelerin finansal tablolarının denetiminden ne şekilde ayırt edileceği konusunda önderlik etmektedir. Taslak standartla ilgili yorumların 30 Haziran 2003 tarihine kadar sunulması gerekmektedir.

5) IAASB, IFRs ile Birlikte Uygunlukla İlgili Kesin Raporunu Yayınladı:

IAASB, IAPS 1014 no lu uygulama raporunu sonuçlandırdı. Bu rapor, finansal tabloların Uluslararası Finansal Raporlama Standartlarıyla (IFRSs) ile uyum içerisinde olup olmadığı konusunda denetçiler tarafından yönetime sunulan rehberlik hizmetini içermektedir. Bu yeni rapora IFAC’ın http://www.ifac.org/store/ ulaşmanız mümkündür.

6) IFAC, Ulusal Standart Belirleyicilerle Buluştu:

IAASB, Ulusal Standart Belirleyicilerle üçüncü toplantısında Ocak 2003 tarihinde Paris’te ev sahipliği yaptı.Bu toplantıda IAASB ile Ulusal Standartları Belirleyiciler arasındaki çalışma prosedürlerini düzenlemek için gerekli olan önlemler tartışıldı.Katılımcılar IAASB ile Ulusal Standartları Belirleyiciler arasındaki ilişkilerin daha da yakınlaştırılması ve iletişimin daha da güçlendirilmesi konusunda anlaşmaya vardılar.

7) Mart Ayı IAASB Toplantı Özeti :

Arzu edenler, 17-21 Mart tarihleri arasında yapılmış olan toplantıda alınan kararlara IAASB’nin www.iaasb.org web sitesinden ulaşabilmektedirler.

8) Gelecek IAASB Toplantısı Mayıs Ayı İçin Programlandı:

Gelecek IAASB toplantısı 11-13 Mayıs tarihleri arasında NewYork’ da Amerikan Sertifikalı Muhasebesiler Enstitüsünde gerçekleştirilecek. İsteyenler toplantıyı izleyebilmek için IAASB’nin www.iaasb.org web sitesine giderek üye olabilirler.

9) IAASB’nin 2002 Yılı Raporu Kullanıma Hazır Durumda:

IAASB Şubat 2003 tarihinde, 2002 mali yılında gerçekleştirdiği aktiviteleri ve elde ettiği başarıları içeren ilk yıllık raporunu yayınladı. IFAC ve IAASB üyelerine gönderilen bu rapora, IAASB’nin elektronik ortamdaki web sitesinden ulaşılabilmektedir.

10) IAASB Hareket Planı 2003-04 İçin Öncelikli İşleri Sıraladı:

Ocak 2003 tarihinde IAASB’nin 2003-04 yılları için planlamış olduğu aktiviteler açıklandı.IFAC’ın genel stratejisi içerisinde geliştirilmiş olan bu hareket planı üç temel faaliyet üzerinde yoğunlaşmıştır:

· Standartların Geliştirilmesi,

· Bütün Dünyada Kabul Görme,

· Yakınlaşma, Ortaklık ve İletişim

Bu Hareket Planına IAASB’nin ana sayfasından ulaşabilirsiniz.

11) IFAC Yer Değiştiriyor:

IFAC New York’ da ki yeni merkez ofisine taşınıyor. Mayıs 2003 ‘den itibaren geçerli olacak olan yeni adres: 545. Cad. Daire:14 New York , NY 10017 .

IFAC’ın telefon numarası (+1-212-286-9344) ve faks numarası (+1-212-286-9570) aynı.

Kamu Sektörü Komitesi

IFAC’ın Uluslararası Kamu Sektörü Muhasebe Standartları El Kitabı (Handbook Of International Public Sector Accounting Standards) 2003 baskısı hem elektronik ortamda hem de basılı kopya olarak kullanıma hazır durumda. Bu el kitabının İngilizce bir kopyası dernek merkezimizde mevcuttur. Arzu edenler IFAC’ın www.ifac.org/store web sitesinden sipariş verebilir veya IFAC’ın web sitesinden kendi bilgisayarlarına yükleyebilirler. Hem basılı kopyalar hem de elektronik ortamdan elde edilen kopyalar ücretsizdir.

El kitabının yeni baskısı 1-20 arasında sıralanan Uluslararası Kamu Sektörü Muhasebe Standartlarıyla, bir terimler sözlüğü, zaman zaman gerçekleştirilen çalışmaların özetleri ve bir de kaynakça içermektedir. Bu rehber çalışma değişik üyelerden elde edilmiş bilgiler doğrultusunda IFAC’ın Kamu Sektörü Komitesi tarafından gerçekleştirilmiştir.

2003 baskısında yer alan yeni Uluslararası Kamu Sektörü Muhasebe Standartları :

· IPSAS 13, Leases (Finansal Kiralama)

· IPSAS 14, Events after the Repoting Date (Raporlama Tarihinden Sonra Gerçekleşen Olaylar)

· IPSAS 15, Financial Instruments:Disclosures and Presentation (Finansal Enstrumanlar:Açıklamalar ve Sunum)

· IPSAS 16, Investment Property (Varlık Yatırımları)

· IPSAS 17, Property, Plant and Equipment (Tesis, Makina ve Cihazlar)

· IPSAS 18, Segment Reporting (Bölümsel Raporlama)

· IPSAS 19, Provisions, Contingent Liabilities and Contingent Assets (Provizyonlar, Şarta Bağlı Pasif ve Aktifler)

· IPSAS 20, Related Party Disclosures (İlgili Taraf İşlemlerinin Açıklanması)

Bütün bu standartlar dünya genelinde kamu sektöründeki finansal raporlamanın kalite düzeyini arttırmak için geliştirilmiştir.

Küçük ve Orta Ölçekli İşletmeler ile Küçük ve Orta Ölçekli Muhasebe Firmaları ve Büroları

IFAC Küçük ve Orta Ölçekli Muhasebeciler (Small and Medium Accounting Practices-SMPs) ile Küçük ve Orta Ölçekli İşletmelere (Small and Medium Enterprises-SMEs) bilgisayar sistemlerinin yönetim ve işletilmesinde yardımcı olmak üzere iki yeni rehber döküman çıkardı.

· İşletmelerde Bilgisayarların Kontrolü : Yedekleme, Belgeleme ve Saklama

· İşletmelerde Bilgisayarların Kontrolü : Fiziksel Güvenlik

Arzu edenler her iki belgeyi de IFAC’ın (www.ifac.org/store) web sitesinden ücretsiz olarak bilgisayarlarına yükleyebilirler. Basılı kopyalar ise yukarıda belirtilen web sitesinden, her bir doküman için 25$ + posta ücreti verilerek sipariş verilebilir (Gelişmekte olan ülkelerden yapılan başvurular ücretsizdir. )

Bu yeni bilgi teknolojisi rehberi SMP ve SME’ler tarafından oluşturulan çalışma ekipleri önderliğinde basılmıştır.

SMP çalışma ekibini başkanı Angelo Caso, “Bilgisayar ve bilgi sistemlerine yapılmış olan yatırımlardan beklenen faydayı elde etmeleri için, SMP ve SME’ler sitem yönetimleri ve kontrol ile ilgili konulara daha fazla zaman ayırmalıdırlar. Bu yeni rehber, SMP ve SME yöneticilerine bilgisayarlarla ilgili potansiyel risk ve problemlerin tespit edilip çözülmesinde önderlik etmek amacıyla dizayn edilmiştir.” şeklinde bir açıklama yaptı.

Kitapçıklardan her biri ; anahtar kelimelerin tanımı, maliyet ve fayda, risk gibi bilgisayar kontrolüyle ilgili hususlarda faydalı bilgiler sağlayan serilerden oluşmaktadır. Bu seriler ilk defa İskoç Sertifikalı Muhasebeciler Enstitüsü( Institute of Chartered Accountants of Scotland) tarafından yayınlanmıştır. Bu tür araştırmaların ve yayınlarla ilgili taslak çalışmaların büyük çoğunluğu ise PricewaterhouseCoopers LLP tarafından üstlenilmiştir.

G8 Ülkeleri

G8 Ülkelerinin Ekonomi Bakanları yüksek kaliteli muhasebe standartlarını desteklediklerini açıkladılar. Fransa-Deaville da toplanan G8 Ekonomi Bakanları, oluşmuş olan güveni daha şeffaf bir ortamda güçlendirme, daha güçlü bir işletme yönetimi (corporate governance) ve Uluslararası Muhasebe Standartlarının kullanımı konusunda desteklerini bir kez daha yinelediler.

Yatırımcıların kendilerine duymuş oldukları güveni destekleyip, güçlendirmek için işletme yönetimi uygulamaları, piyasa disiplini, şeffaflık gibi konularla; Şubat ayında düzenlenmiş olan forumda benimsenmiş olan tüzük ve prensipleri destekleyip, takviye edeceklerini açıkladılar. Berlin’de, potansiyel mali bozukluklar, işletme yönetimi ve diğer ilgili sorunlar konularında toplanan Ekonomik İstikrar Forumu (Financial Stability Forum) tarafından hazırlanmış olan çalışma programını beğeniyle karşıladıklarını ;değerleyicilerin ve finansal listelerin katılımı ve yardımıyla bu çalışmanın sonuçlarının Eylül ayında gözden geçireceklerini belirttiler

Avrupa Birliği Komisyonu

Avrupa Birliği Komisyonu, Birliğe üye ülkelerde ve aday ülkelerde, 2005 yılının başından itibaren kamu sektöründe faaliyet gösteren devlet işletmelerinde ve devlet birimlerinde, tahakkuk esaslı muhasebe uygulamalarının başlatılmasına karar verdi. Bu doğrultuda, Birliğe üye ülkelerde ve aday ülkelerde kamu sektöründe, IFAC’ın Kamu Sektörü Komitesi tarafından yayınlanan Uluslararası Kamu Sektörü Muhasebe Standartlarının uygulanması için karar aldı.

Komisyon bu doğrultuda iki tip hesap sistemini uygulamaya koymayı planlıyor. Bunlardan ilki Genel Bütçe Hesap Sistemi’dir. Bu hesap sistemi yıllık bütçenin uygulanması ve bütçe harcama yetkilerinin kullanılması kapsamında detaylı bilgileri içeriyor. İkincisi ise Genel Muhasebe Hesap Sistemi’ni oluşturmaktadır. Bu hesap sistemi ise, devlet birimlerinde, bilançonun oluşturulmasına hizmet edecek hesapların kapsamı ve işleyişi ile ilgili ayrıntılı bilgiler ortaya koymaktadır.

Komisyonun bu konudaki faaliyetleri, Avrupa Yüksek Hesap Mahkemesi (Sayıştay) tarafından da uygun görülmüştür. Söz konusu kurum, şimdiye kadar ki uygulamalarda, nakit temeline dayalı olarak sadece gelirler ile giderlerin yer alabildiğini, söz konusu birimlerin sahip olduğu varlıkları ile yükümlülüklerinin izlenemediğini belirtmiştir.

Bu doğrultuda yapılan yasal mali düzenlemelerde, iki hesap sistemin kullanılması gerektiği, bunlardan ilkinin tahakkuk esaslı genel muhasebe sistemi, diğerinin ise nakit esaslı genel bütçe sistemin olduğu hükme bağlanmıştır.